Een werknemer meldt zich langdurig ziek, maar u ziet hem op sociale media actief in de tuin werken of een bijberoep uitoefenen. Mag u dat controleren? En hoe ver mag u gaan zonder de privacywetgeving te schenden? In België is het controleren van ziekteverzuim aan strikte regels gebonden. Deze gids legt uit wat wettelijk is toegelaten, welke stappen u zelf kunt zetten en wanneer u beter een privédetective inschakelt. Wij werken vanuit de regio Antwerpen, strikt binnen de wet op de private opsporing van 18 mei 2024.

Wat zegt de Belgische wet over controle op ziekteverzuim?

De controle op ziekteverzuim is in België wettelijk geregeld via de arbeidsovereenkomstenwet en de wet op het welzijn op het werk. Een werkgever mag een controlearts aanstellen om de arbeidsongeschiktheid te verifiëren. Die arts mag enkel medische gegevens delen die relevant zijn voor de werkhervatting, niet de diagnose zelf.

Daarnaast geldt de privacywetgeving (AVG/GDPR). Een werkgever mag geen heimelijke observaties uitvoeren, geen gps-trackers op bedrijfswagens plaatsen zonder duidelijke regels en geen toegang vragen tot privéaccounts op sociale media. Wie dat toch doet, riskeert zware sancties en het bewijs wordt mogelijk verworpen voor de rechtbank.

Een privédetective mag wél observaties uitvoeren, maar enkel binnen de wet op de private opsporing. Die wet vereist een voorafgaande aangifte bij de FOD Binnenlandse Zaken en een wettige opdracht. De detective mag geen inbreuk maken op de privacy van derden en mag geen informatie verzamelen die niet relevant is voor het onderzoek.

Welke controles mag u zelf uitvoeren als werkgever?

U mag een controlearts inschakelen. Dat is de meest rechtstreekse en wettelijk veilige stap. De arts beoordeelt of de werknemer effectief arbeidsongeschikt is en kan een datum voor werkhervatting voorstellen.

U mag openbare informatie raadplegen. Als een werknemer publiekelijk post over activiteiten die niet stroken met de gemelde aandoening, mag u daar kennis van nemen. U mag die informatie echter niet gebruiken als enig bewijs zonder een correcte procedure.

U mag geen privédetective inschakelen zonder wettige reden. Een detective mag enkel worden ingeschakeld als er een vermoeden van fraude is en als de controlearts geen uitsluitsel geeft. De opdracht moet worden aangemeld bij de overheid en de detective moet zich houden aan de deontologische code.

Wanneer is een privédetective toegelaten bij ziekteverzuim?

Een privédetective is toegelaten wanneer er een concreet vermoeden bestaat van misbruik. Denk aan een werknemer die al maanden thuis is met rugklachten, maar regelmatig zware klussen uitvoert bij vrienden of een eigen zaak drijft. De detective kan dan observaties uitvoeren op de openbare weg of op plaatsen die vrij toegankelijk zijn.

De detective mag geen beelden maken in de privéwoning, geen telefoongesprekken afluisteren en geen valse identiteit aannemen. Alle vaststellingen worden opgenomen in een verslag dat als bewijs kan dienen voor de arbeidsrechtbank, op voorwaarde dat het onderzoek wettig is verlopen.

In de regio Antwerpen werken wij vaak voor kmo's en grotere ondernemingen die een vermoeden van fraude willen laten bevestigen of ontkrachten. Onze verslagen zijn gedetailleerd, gedateerd en conform de wet op de private opsporing. U krijgt rechtstreeks contact met de zaakvoerder die het dossier zelf opvolgt.

Wat mag een privédetective niet doen bij ziektecontrole?

Een privédetective mag geen inbreuk maken op de privacy van de werknemer of diens gezin. Hij mag niet filmen in de woning, niet post openen, geen bankgegevens opvragen en geen medische informatie achterhalen. Ook mag hij geen contact opnemen met de behandelende arts of het ziekenfonds.

De detective mag geen druk uitoefenen op de werknemer of diens omgeving. Hij mag geen getuigen benaderen op een manier die als intimidatie kan worden gezien. Alle handelingen moeten proportioneel zijn en noodzakelijk voor het onderzoek.

Bij overtreding van deze regels wordt het bewijs onbruikbaar en kan de detective strafrechtelijk worden vervolgd. Daarom is het essentieel om te werken met een erkend kantoor dat de wet op de private opsporing strikt naleeft. Bij Amberes Investigations staat wettelijkheid voorop, zonder uitzondering.

Hoe verloopt een onderzoek naar ziekteverzuim in de praktijk?

Het onderzoek start met een intakegesprek. U legt de situatie uit en wij beoordelen of er een wettige basis is voor een observatie. Vervolgens stellen we een onderzoeksplan op, met duidelijke afspraken over duur, locatie en rapportering.

Tijdens de observatie registreren we feitelijke vaststellingen: tijdstippen, plaatsen, activiteiten. We maken geen interpretaties, enkel objectieve waarnemingen. Die worden gebundeld in een verslag met foto's of videomateriaal, voor zover wettelijk toegelaten.

Na afloop bezorgen we u het verslag en bespreken we de volgende stappen. U kunt het verslag gebruiken in een procedure voor de arbeidsrechtbank of bij een ontslag om dringende reden. Wij adviseren u over de juridische waarde en de risico's, maar de beslissing ligt bij u of uw advocaat.

Veelgemaakte fouten bij het controleren van ziekteverzuim

Een veelgemaakte fout is het zelf uitvoeren van observaties. Een werkgever die 's avonds langs het huis van een zieke werknemer rijdt, begeeft zich op glad ijs. Die vaststellingen worden zelden aanvaard door de rechtbank en kunnen leiden tot een klacht wegens stalking.

Ook het gebruik van sociale media zonder context is riskant. Een foto van een werknemer op restaurant betekent niet dat hij niet arbeidsongeschikt is. De context is cruciaal: gaat het om een eenmalige activiteit of om een patroon dat de diagnose tegenspreekt?

Tot slot is het negeren van de procedure een veelvoorkomend probleem. Wie een detective inschakelt zonder wettige reden of zonder de verplichte aangifte, verliest niet alleen het bewijs, maar kan ook zelf aansprakelijk worden gesteld. Laat u daarom altijd bijstaan door een professional die de regels kent.